Kształtki segmentowe
Lista produktów
Kształtki segmentowe umożliwiają prowadzenie sieci PE zgodnie z projektem, bez odchodzenia od jednorodnego, zgrzewanego układu. W tej kategorii znajdują się łuki segmentowe i czwórniki segmentowe z PE100, dobierane do średnicy nominalnej DN, klasy SDR oraz technologii połączenia doczołowego albo elektrooporowego, czyli zgrzewanego za pomocą elementu oporowego w kształtce.
Kategoria jest przeznaczona do budowy i modernizacji sieci wodociągowych, kanalizacyjnych oraz rurociągów przemysłowych. Przy doborze liczy się nie sam kształt elementu, lecz jego zgodność z rurą, warunkami ciśnieniowymi i rzeczywistą geometrią trasy.
Z czego wynikają parametry kształtek segmentowych?
Kształtki segmentowe wykonywane z rur PE100 łączą odporność materiałową polietylenu z geometrią dopasowaną do trasy przewodu. Materiał ten nie koroduje, dobrze znosi ścieranie i sprawdza się w instalacjach pracujących w gruncie oraz w obiektach technologicznych. Wersja długa ma wydłużone końce proste, co ułatwia osiowanie i przygotowanie do zgrzewania.
Materiał PE100 i sposób wykonania
Łuki, określane też jako kolana segmentowe, oraz czwórniki powstają z odcinków rur PE100 łączonych zgrzewaniem doczołowym. Jednorodna struktura połączenia ma znaczenie tam, gdzie liczy się szczelność całego ciągu i powtarzalność wymiarowa. Gdy miejsce montażu jest ograniczone, układ można dostosować do połączeń elektrooporowych.
SDR11, SDR17 i rzeczywiste obciążenia
Oznaczenie SDR określa relację średnicy zewnętrznej do grubości ścianki. Niższy numer SDR oznacza grubszą ściankę, a więc zwykle wyższą zdolność do pracy pod ciśnieniem. Dla PE100 przyjmuje się orientacyjnie ciśnienie nominalne PN 16 dla SDR11 i PN 10 dla SDR17, natomiast przy łukach segmentowych ciśnienie robocze sprawdza się dodatkowo z uwzględnieniem współczynnika redukcyjnego 0,8 według PN-EN 12201-3. W praktyce SDR11 wybiera się do wyższych obciążeń ciśnieniowych, a SDR17 do układów o niższych wymaganiach ciśnieniowych.
Dobór do średnicy DN i geometrii rurociągu
Kształtki segmentowe dobiera się najpierw do rury, a dopiero potem do układu węzła. Średnica nominalna DN porządkuje zakres wymiarowy, ale w systemach PE o zgodności decydują średnica zewnętrzna rury i ta sama klasa SDR. Najczęstsza pomyłka na etapie kompletacji polega na dopasowaniu samego DN bez sprawdzenia grubości ścianki.
W tej grupie występują średnice od DN 20 do DN 630. Zakres kątów dla łuków obejmuje 15°, 30°, 45°, 60°, 75° i 90°, a w wybranych wariantach także wykonania o kącie mniejszym niż 90°, przydatne tam, gdzie trasa wymaga łagodniejszej zmiany kierunku. Rura d200 w SDR11 nie powinna być łączona z elementem d200 w SDR17, jeśli projekt zakłada jednorodny przekrój i tę samą klasę pracy.
W dokumentacji muszą się zgadzać:
- zgodność średnicy zewnętrznej kształtki z rurą w zakresie od DN 20 do DN 630
- dobór kąta łuku do faktycznej zmiany kierunku w wykopie lub komorze
- dobór klasy SDR11 albo SDR17 do warunków pracy przewodu
- wybór połączenia doczołowego albo elektrooporowego odpowiedniego do technologii montażu
Łuk segmentowy i czwórnik segmentowy pracują w innych miejscach sieci
Łuk segmentowy służy do zmiany kierunku przebiegu rurociągu bez stosowania krótkich odcinków zastępczych. Mniejszy kąt ułatwia płynne prowadzenie trasy, a kąt 90° sprawdza się tam, gdzie układ wymaga wyraźnego załamania. Takie rozwiązanie ogranicza liczbę spoin wykonywanych z przypadkowo dociętych odcinków rury.
Czwórnik segmentowy umożliwia rozdział przepływu w kilku kierunkach i znajduje zastosowanie w węzłach sieciowych, komorach technicznych oraz układach rozdzielczych. Warianty o kącie mniejszym niż 90° ułatwiają prowadzenie odgałęzień przy ograniczonej przestrzeni montażowej oraz tam, gdzie osie przewodów nie przecinają się pod kątem prostym.
Co zweryfikować przed zamówieniem?
Kształtki segmentowe wymagają zgodności z dokumentacją wykonawczą, bo różnica jednego parametru wystarcza, by zatrzymać montaż. Przed kompletacją zamówienia trzeba porównać średnicę, SDR, kąt, rodzaj połączenia i medium robocze z danymi rury oraz rysunkiem węzła.
W sieciach wodociągowych i kanalizacyjnych zwykle wystarcza kontrola wymiarowa oraz zgodność technologii zgrzewania. W rurociągach przemysłowych dochodzi jeszcze weryfikacja obciążeń, temperatury pracy i miejsca na sprzęt montażowy. Przy zgrzewaniu doczołowym potrzebny jest też prosty odcinek roboczy dla szczęk zgrzewarki oraz możliwość wycentrowania elementu. Taki dobór ogranicza przeróbki na budowie i pomaga utrzymać szczelność całego systemu PE.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Nie. O zgodności z rurą decydują również jej średnica zewnętrzna, klasa SDR, kąt, medium oraz przewidziana metoda zgrzewania. Wszystkie parametry należy porównać z dokumentacją węzła.
Długa wersja ułatwia wycentrowanie elementu i przygotowanie go do zgrzewania. Trzeba jednak zapewnić prosty odcinek roboczy oraz wystarczającą przestrzeń na szczęki zgrzewarki.
SDR11 stosuje się zwykle przy wyższych obciążeniach, a SDR17 przy niższych. Dla PE100 odpowiadają one orientacyjnie PN 16 i PN 10; przy łukach należy uwzględnić współczynnik redukcyjny 0,8.